Tối 5/11/2026, UBND phường Hà Tiên chính thức khai mạc Lễ hội truyền thống kỷ niệm 263 năm ngày mất của bà Mạc Mi Cô (Bà Cô Năm) 1763-2026 và 246 năm ngày mất ông Mạc Thiên Tích (1780-2026). Lễ hội đã thu hút đông đúc người dân và du khách.
Lãnh đạo UBND phường Hà Tiên cho biết Hà Tiên là mảnh đất nơi cực Tây Nam Tổ quốc và được biết đến như một vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống văn hóa và lịch sử. Do đó lễ hội trên không chỉ tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân họ Mạc mà còn ôn lại lịch sử hào hùng, truyền thống văn hóa của đất và người Hà Tiên. Khách du lịch trong và ngoài nước tụ hội về núi Bình San (vùng đất thiêng liêng của họ Mạc) để thành kính dâng hương, tưởng niệm và tri ân bà Mạc Mi Cô và ông Mạc Thiên Tích. Lễ hội năm nay diễn ra từ ngày 5 đến ngày 7-11. Địa phương cũng tổ chức nhiều hoạt động phần lễ và phần hội rất ý nghĩa như: không gian trưng bày và giới thiệu du lịch Hà Tiên; các sản phẩm OCOP và tổ chức nhiều gian hàng quảng bá ẩm thực Hà Tiên. Hà Tiên còn làm không gian ông đồ, giao lưu văn nghệ và các hoạt động trò chơi dân gian đi cầu khỉ, nhảy bao bố vượt chướng ngại vật để du khách vui chơi.
Lịch sử khai mở đất Hà Tiên gắn liền với dòng họ Mạc mà người có công đầu là Đức Khai trấn Mạc Cửu. Chính từ đây, một trang sử hào hùng, một vùng đất trù phú và một nền văn hóa đặc sắc đã ra đời, để lại di sản quý giá cho bao thế hệ mai sau. Tiếp nối chí lớn của cha, Mạc Thiên Tích con trai trưởng của Đức Khai Trấn Mạc Cửu được chúa Nguyễn cho phép kế tập sự nghiệp cha giữ chức Tổng binh Đại Đô đốc trấn Hà Tiên. Trong thời cai quản của Mạc Thiên Tích - một vị danh tướng văn võ toàn tài, không chỉ bảo vệ vùng đất biên cương mà còn gây dựng một trung tâm văn hóa rực rỡ với Tao đàn Chiêu Anh Các. Bà Mạc Mi Cô con gái út của ông Mạc Thiên Tích và bà Hiếu Túc Thái phu nhân họ Nguyễn. Theo lời truyền tụng, Bà rất hiếu thảo với cha mẹ, nhân từ, đã để lại trong lòng dân gian hình ảnh một tiểu thư thùy mị, nhân hậu, thương người, sẵn lòng cứu giúp những mảnh đời cơ cực. Dẫu mất khi tuổi đời còn trẻ, nhưng đức độ và linh ứng của Bà vẫn được nhân dân Hà Tiên và du khách gần xa tôn kính, phụng thờ. Đền thờ và mộ Bà trên núi Bình San hằng ngày nghi ngút khói hương, trở thành địa chỉ tâm linh linh thiêng, là biểu tượng cho tấm lòng nhân ái, trong sáng, thảo hiền.
Nhã Quỳnh
